logo

М О Я    О С Е Т И Я

СПРАВОЧНИК ПО-ОСЕТИНСКОМУ ЯЗЫКУ

В рамках республиканской целевой программы «Осетинский язык на 2013–2015 годы», направленной на сохранение и развитие осетинского языка ННБ подготовила виртуальный справочник по-осетинскому языку. Ответственная – Людмила Мамукаева. Справочник представлен следующими разделами: 

Растительный и животный мир
  (дигорско-русский словарь)


Рæзæбæлæсти, гагарæзтæ æма кæрдæгути нæмттæ дигоронау æма уруссагау

Æнгурзела – тмин
Абрикъос бæласæ – абрикосовое дерево
Абрикъоси муггагæй – курага
Акъаци бæласæ – акация (цветы съедобные)
Бетъина – мята
Гедигин – чабер
Гемарой кæрдæг – душица
Дзæдурæ – ежевика
Дзодзæги – кресс-салат
Зæнхон æхсæри бæласæ – фисташка
Киндзæ – кориандр
Кокойнæ – терн
Лискъæф – земляника
Листæг абрикъос – урюк
Монт – лопух
Нинæгъ (гъæддæг) – малина
Ногъай сифæ – подорожник
Сæни гагарæзæ – инжир
Сау тæкъузгæ – черноплодная рябина
Сау хъæлæрдзи – черноплодная смородина
Скъелдзу – брусника
Сухсæ (сурх, æрттевагæ тауæг гагарæзæ) – костяника
Тауæг тъафæ – щавель
Тута бæласæ – тутовник
Тута бæласæ (бундзуд) – фиговое дерево
Уорс фази сифæ – мать-и-мачеха
Фидхуасæ – укроп
Футæг – лебеда
Хæрес бæлæсæ – ракита (из сем. ив)
Хъутургъан – хрен
Цумæ – кизил
Цъизæ – камыш

Гъæди, будури, хæдзари цæрæг мæргъти нæмттæ дигоронау æмæ уруссагау

Æхсæрæ цъеу – воробей (Сæрддон цъеу)
Бæлæу – голубь
Борæмæлгъæ – соловей
Бордзеу – иволга
Гæкког – кукушка
Гæркъæрагæ – дрозд
Гъæдкъуæр – дятел
Дзæгъиндзæг – сорока
Дзубулдар – синица
Дони, денгизи хъаз – лебедь
Кæсалглас – цапля
Кайрæ (идард цæгати цъеу) – кайра
Къуру цъеу – глухарь
Метметгæнагæ цъеу – снегирь
Саумæлгъæ – скворец
Сауцъеу – галка
Уæрццæ – перепелка
Уари – сокол (устур, кадгин маргъ)
Уг –сова
Уорс кæсалглас – аист (кадгин маргъ)
Халон – ворона
Хой – черный ворон
Хъæрццигъа – ястреб (цъеусор)
Хъаз – гусь
Хъази муггаг – пеликан (гъæддаг)
Хъуррой – журавль
Цæгати цæрæг æхсæрæ цъеу – п(л)уночка
Цæргæс – орел
Цъиах – грач

Игуæрдæнти, дзæхæрадæнтти, рæзбунти, цæрæнуæтти тæхæг цæрæгойтæ æмæ листæг хелгути нæмттæ дигоронау æмæ уруссагау (газ. Дигорæ.– 2002.– № 14-…)

Æнкъуæлхæ – ящерица
Æрттевагæ къæдзелæ цъеу – горихвостка
Æхсæрсæттæг – белка
Æхсæукъæ – блоха
Æхсæукъæ – гнида
Æхсинæг – клест
Арс – медведь
Бабуз – утка
Биндзæ – муха
Бордзаст гæлæбо – желтоглазка
Бундзуд бæх – пони
Бургæ цъеу – поползень
Бурдзеу – иволга
Гæлæбо – бабочка (мотылек)
Галхæпсæ – жаба
Гогуз (нæл) – индюк
Гогуз (силæ) – индейка
Гоппой цъеу – чибис
Гоппой цъеу (хæрдмæдзæуæг) – жаворонок
Гъæддаг бæх – кулан
Гъæддаг бабуз – лесная утка
Гъæддаг зарагæ цъеу – зяблик
Гъæуанз – лось (из сем. тур.)
Гъонцъир – слизень (катушка)
Гъуæрттун хæпсæ – черепаха
Джейран – тур (из сем. оленей)
Дзæбодур – тур
Дзæгъарæг – шакал
Дзиуарцъеу – кулик
Дзорт – дзортгæнагæ цъеу – трясогузка
Дидинбиндзæ – шмель
Домбай – лев
Дудахъ – дрофа
Жираф – жираф
Зæрбатук – ласточка
Зæриндзæстæ – златоглазка
Зебра – зебра
Золкъæ – червь
Кæфхъундар – варан
Карк – курица
Кенгуру – кенгуру
Кизгæ-биццеу (хъæбуза)- диг.; майрæмы карк ( ир.) – божья коровка
Колорадойнаг хъæбуза – колорадский жук
Къæлæпе – клоп
Къабускахуар гæлæбо – капустница
Къирттун цъеу – чижик
Къуругарк – глухарь
Листæг биндзæ – мошка
Листæг золкъæ – глист
Листæг саскъæ – букашка
Мæлгъæ – жаворонок
Маймули – обезьяна
Минкъий зарагæ цъеу – пенка
Мудибиндзæ – пчела
Мулдзуг – муравей
Нæл хæрæг – осел
Пил – слон
Пъаули – павлин
Рæубес – лань (порода диких коз)
Румпæги гæлæбо – моль
Сæлаур – куница (из сем. соболей)
Сæумон гæлæбо – зорька
Саг – олень
Сайгак – сайгак
Саскъæ – комар
Саугарк – тетерев
Сибийраг сæлаур – соболь
Сидахъ – сыч
Систæ – вошь
Скъе – серна
Стай – рысь
Тæрхъос – заяц
Таракан – таракан
Телабæрзæй (даргъ къæдзелгун) – вертишейка
Теуа – верблюд
Тигр – тигр
Тускъа – дикий кабан
Уаруни золкъæ – дождевой  червь
Уасæнгæ – петух
Уг – филин (из сем. сов)
Узун – еж
Уорс гæлæбо – садовая белянка
Урдæ – бобр
Устур гъолон гæлæбо – аполлон
Устур тогдзух маргъ – карга
Фæткъуй золкъи гæлæбо – яблонная плодожорка
Хæлаур – паук
Хæпсæ – лягушка
Хæрæг – ишак
Халинбиттир – летучая мышь
Хелагæ – змея
Хургарк – куропатка
Хъæбуза – жук
Хъæдавæ базур гæлæбо – махагон
Хъæндел – жужелица
Хъæрæубиндзæ – слепень (оса)
Хъадир – мул
Хъуаз – лань
Цæгаттаг робас – песец
Цъæрæхснæг – стрекоза
Цъæх мæгæ – коростель
Цъима – стриж
Цъир-цъирагæ – кузнечик
Шакал – шакал

 

Тиллæги, зайæгойтæ, кæрдæгутæ æма деденгути нæмттæ дигоронау æма уруссагау

Æнæмæлгæ, æнæйевгæ кæрдæги муггаг – бессмертник
Æртитъафуг – клевер
Бæрæзе – бузина
Бадзикъи – маятник
Бодæн – чеснок
Боцдеден – хохлатка
Будуйраг æрра деден – василек
Гæнæ – лен
Гоппой кæрдæг – первоцвет
Гъæдиндзæ – лук
Гъунабун – лишайник
Дабонæ – черемша
Дзæгъдзæгъагæ – колокольчик
Дзæкъолон – подснежник
Дзигина – ландыш майский
Егъи – репейник
Еуу – просо
Зæнхон (зæнхбун хъæдорæ) – наседка
Зæтхæ – овес (овсюг)
Задгæрдæг – солодка
Кæдзосбауæр кæрдæг – чистотел
Лæгирттæг – спорыш
Мæнæуæ – пшеница
Минсифон кæрдæг – тысячелистник
Мудгæрдæг – шалфей
Нæзигæрдæг – хвощ
Нартихуар – кукуруза

Пириндз – рис
Пуруса – крапива
Скъелдзу – полынь
Тæфгæнагæ кæрдæги муггаг – душица
Тикиси думæг – тимофеевка
Тогхуар, тогцъир кæрдæги муггаг – кровохлебка
Уорсдеден – навиняк
Хелæг æртитъафуг – клевер ползучий
Хормæзелæг – подсолнух
Хумæллæг – хмель
Хъæбæрхуар – ячмень
Хъæдорæ – фасоль
Хъæзæ – тростник
Целæ – папоротник
Церцу хъæдорæ – горох
Цъифдзасти хъæзæ – куга
Хуасгæрдæг, стъалусæргæрдæг – зверобой
Уайгæрдæг – душица обыкновенная
Хæмици рехæ – ковыль-волосатик