logo

М О Я    О С Е Т И Я




Лафонтен Жан
зындгонд францаг æмбисæндтæ фыссæг
(1621–1695)

 

 

ÆМБИСÆНДТÆ

Домбай æмæ хæрæг

Иу ахæмы сырдты паддзахмæ æрцыди цуан кæныны фæнд. Йæ амæддæгтæ уыдысты хæрзхаст хъæддаг хуытæ, сагтæ, сæгуыттæ. Цæмæй йæ цуан фæрæстмæ уыдаид, уый тыххæй бадзырдта хæрæгмæ, дæ хъæлæс, дам, мæ тынг æхсызгон бахъуыди. Хæмпæлæй, пыхсæй цы ссардта — ныккалдта сæ хæрæгыл æмæ йын загъта, дæ тых, дæ бонæй дам-иу хъæрахст самай, ма бацауæрд дæхиуыл. Домбай зыдта: хæрæджы æбуалгъ уастмæ тæппуд сырдтæ сæ хуыккомтæй лидзæг фæуыдзысты. æцæгдæр афтæ рауади: куыддæр хæрæг ныхъхъихъо-хъихъо ласта, афтæ хъæды цæрджытæ фыртарстæй суртæ-зæрдæхъæрмттæ кæнын райдыдтой.
— Æвæдза, иттæг хорз сарæхстæн, нæ? — фæрсы хæрæг домбайы. — æнæ мæн дæ цуан нæ фæрæстмæ уыдаид!
— Ай-гъай,— дзуапп ын радта домбай.— Ме‘нæзонгæ куы уаис, уæд мæхæдæг дæр фыртарстæй мысты хуынкъ туманæй агуырдтаин.— æмæ домбай хиппæлой хæрæгмæ æлгъгæнгæйæ бакасти.

Домбайыл сайд куыд æрцыди

Домбай бауарзта фыййауы чызджы. Курæг æм барвыста, уæдæ цы уыдаид? Фыййау дæр куыннæ фæтарстаид! Уымæй ма æбуалгъдæр хабар цы уа! Тугдзых сырдæн дæ чызджы куыд хъуамæ радтай! Фæлæ йын «нæ» зæгъын та уæндгæ нæ кодта. æмæ йын ахæм æфсон ссардта:
— Мæ чызг буарæй дæр æмæ удæй дæр фæлмæн у, æмæ йæ дæ ныхтæй фæцъæррæмыхстытæ кæндзынæ. Фæлтау бавдæл æмæ сæ хæсгардæй адзæнгæл лас. Дæ дæндæгтæ та хырхæй алыг кæн, науæд ыл æнæнхъæлæджы куы фæхæцай.
Домбай сразы фыййауы фæндыл: йæ дæндæгтыл хырх рауагъта, йæ дзæмбыты ныхтæ ракодта. Уæд ыл куыйты сардыдтой. Домбайæн ма цы йæ бон уыд, æмæ йæ ‘рбамардтой.

Доныхъаз æмæ хæриннагæнæг

Кæрты цардысты доныхъаз æмæ хуымæтæджы хъаз. Иумæ сæ зæрдæйы дзæбæхæн хъазыдысты, ленчытæ кодтой цады. Хæдзары хицау доныхъазы йæхицæн ирхæфсынæн, фидауцæн дардта, æнæуи хъаз та йæ æргæвдынæн хъуыд.
Иуахæмы хæринаггæнæг барасыг æмæ йын хуымæтæджы хъаз доныхъазæй фæивддзаг. æрцахста доныхъазы æмæ йын кард йæ хурхмæ бахаста — хъуамæ йæ аргæвда. Доныхъаз йæ мæлæт куы базыдта, уæд ныззарыд. Ахæм аив æмæ уынгæг зарæг кодта, æмæ хæринаггæнæджы зæрдæ æваст æрфæлмæн æмæ йæ амæддаджы суагъта:
— æгайтма ахæм æмбисонды хъæлæсы хицау мæ къухæй мæрдтæм нæ бацыди.

Уырыты æмæ тæхсалты хæст

Уырыты канд гæдытæ нæ хъыгдарынц, фæлæ тæхсалтæ дæр. Уырытæ сбирæ сты æмæ дын тæхсалтæн хæст куы расидиккой. Тæхсалтæ дæр се ‘фсад æрæвæрдтой се знæгты ныхмæ. Кæрæдзи туг бирæ фæкалдтой, фæлæ иуты къухы дæр уæлахиз не ‘фтыди. Уалынджы уырыты тых сæттын байдыдта. Бирæ фæхъуыди сæ хæстонтæй, уæддæр сæхи нæ лæвæрдтой.
Боныфæстагмæ тæхсалтæ уырыты сæ разæй айстой æмæ сæ ныддæрæхсæн ластой. Уырытæ лидзæг фесты. Салдæттæн æнцон уыди сæ хуыккомты æмбæхсын. Фæлæ сæ балхонтæ стыр зын уавæры бахаудтой. Кæуыл дзы — такатæ, кæуыл та — алыхуызон мæргъты систæ (дæлдæр кæнæ уæлдæр цинтæ сæ кæмæ уыд, уый бæрæггæнæнтæ). Гъемæ сæ уыцы æнæхайыры такахудтæ æмæ мæргъты систæ хуынчъытæм бырын нæ уагътой. Афтæмæй уырыты балхонтæ тæхсалты амæддаг фесты.

Хæрæг æмæ куыдз

Иу хатт дын, йæ фырхъалæй хъилдзæуæг чи уыд, иу ахæм æхсин йæ хъæбысы æрæвæрдта йæ чысыл куыдзы æмæ йæ рæвдауынтæ систа. Уый дын  хæрæг ауыдта, цы — уайтагъд фырхæлæгæй йæ цæсты фиутæ фæцæйтадысты:
— Ехх, ныр уыцы куыдзæй фест! Гыццыл кæй у, уымæ гæсгæ йæ буц дарынц. Мæныл та иудадзыг цæфтæ уайы. Ацы æнæнтыст куыдз йæ хицаумæ йæ дзæмбы кæй авæры, уый фæрцы батæ, хъæбыстæй цух не ‘ййафы. Цæй, æмæ æз дæр афæлварон, кæд æхсин мæныл дæр баузæлид.
Хæрæг бацыди хицаумæ, йæ раззаг къах систа æмæ йын æй йæ тæккæ цæсгоммæ бахаста. Стæй йæ хъæлæсыдзаг ныхъхъихъо-хъихъо ласта.
— Уый дын  рæвдыд! Уый дын музыкæ! — хæрдмæ фæхауд æфсин.— Мартен, тагъд ма лæдзæг радав!
Мартен лæдзæг радавта, æмæ дзы хæрæджы рагъыл хафт-хафтæй ралæууыдысты.

Тæрхъусы хъустæ


Домбайы  цавæрдæр сыкъаджын цæрæгой фæцæф кодта.  Сырдты паддзахæн йæ маст афтæ рафыхт æмæ, сыкъайы мыггагæй кæуылдæриддæр исты зади — сеппæты дæр йæ паддзахадæй сурын байдыдта: сæгъты, фысты, галты, сагты, дзæбидырты. Тæрхъус дын йæ аууон ауыдта æмæ йæм йæ хъустæ сыкъаты хуызæн фæкастысты. Фыртæссæй базыр-зыр кодта, мæгуырæг, æмæ цъырцъырагмæ дзуры:
— Хорзæй баззай, мæ дзæбæх сыхаг, мæнæн ардыгæй цæугæ у. Мæ хъустæ мæ исты фыдбылызы баппардзысты. Исчи мын сæ сыкъатæ фæхондзæни.
— Дæ хъустæ — сыкъатæ!?— дзуры йæм цъырцъыраг.— Ахудын мæ кодтай.
— Фæлдурæджджын домбай сæ цы рахондзæни — Хуыцау йæ зонæг. Фæлтау рагацау мæ сæр бафснайон,— дзуапп радта тæрхъус.

Дыууæ хæрæджы

Фæндагыл цыди дыууæ хæрæджы. Иуы æккой дзы — сысджыйы голджытæ уыд, иннæйы æккой — сызгъæрины чырын. Дыккаг цыди схъæлæй, йæ сæрæй хъазгæ, йæ мырмыраджы зæлланг дардмæ хъуысти. Йæ уаргъы бын хæстулæфт кодта, уæддæр йæхи афтæ дардта, цыма æххуысхъуаг нæу. Иу ран сыл  æвзæргæнджытæ æрбамбæлдысты. Сызгъæринтæ чи хаста, уыцы хæрæгыл сæхи андзæрстой, æндæр цы? Йæ сæрбосмæ йын фæлæбурдтой æмæ чырын исынц. Хæрæг йæхи ратон-батонтыл схæцыд, фæлæ йæ стигъджытæ сау над фæкодтой. Ахауди мæгуыр хайуан æмæ уыцы хъæрзгæйæ дзуры:
—Хуыцаумæ дæр рæстытæ нæй! Ме ‘мбалыл иу цæф дæр не суад, æз та мæ уд исын.
— Мæ хæлар,— дзуапп ын радта йе ‘мбал.— Стыр нæмттæ, исбон амонд нæ  хæссынц. Ды дæр мæнау мæгуыр куыройгæсы хæрæг куы уыдаис, уæд сæрæгасæй баззадаис.
ТæРХЪУС æМæ ХУЫРГАРК
Тæрхъусы куыйтæ расырдтой. Йæ тых, йæ бонæй бæргæ згъордта, фæлæ йæ уæддæр цуаноны нæмыг баййæфта. Тæрхъус, мæгуырæг, йæ уд иста. Хуыргарк ыл бахудт æмæ йын афтæ:
— Уайаг дæн, зæгъгæ, дæхицæй куы ‘ппæлыдтæ. Кæм ысты ныр дæ цæрдæг къæхтæ?
Уалынмæ хуыргаркыл йæхи ныццавта цъиусур æмæ йæ ахаста. Йæ базыртыл йæ зæрдæ дардта, фæлæ цъиусуры дзæмбыты смидæг.

Хур æмæ хæфсытæ

Хъус-хъус ацыди, хур, дам, ус куры. Хæфсытæ фæтарстысты уыцы хабарæй æмæ хъаст кæнын райдыдтой.
— Нæ цард фехæлдзæни,— дзырдтой уыдон.— Хурæн сабитæ райгуырдзæн. Иу хур дæр нын æгæр куы у, уæд уалимæ цы митæ кæндзыстæм? Фурдтæ бахуыскъ уыдзысты, стæй дзы чи цæры, уыдон. Цъымаратæ нын куынæуал уа, уæд ма куыд цæрдзыстæм?

Тæрхонылæг, хосгæнæг æмæ къулыбадæг ус

Тæрхонгæнæг æмæ хосгæнæг загътой: цæй æмæ адæмæн исты хорзы цæуæм. Фæлæ сæ адæм разы нæ уыдысты. æнæнизтæ дзырдтой: тæрхонылæг раст тæрхæттæ нæ хæссы, рынчынтæ та хосгæнæгæй хъаст кодтой, дзæбæх цæстæй нæм нæ кæсы, зæгъгæ.
— Нæ куыстæй разы ничи у, æмæ афтæмæй куыд цæрæм? Цом æмæ къулыбадæг усы бафæрсæм, цы нын кæнгæ у, уымæй,— загътой дыууæ лæджы.
Къулыбадæг ус сын афтæ:
— Ныккæсут-ма змæст донмæ. Исчи уæ дзы йæхи уыны?
Нæ, зæгъгæ, загътой тæрхонылæг æмæ хосгæнæг.
— Сыгъдæг доны та?
— Ай-гъай дзы уынæм. Айдæны куыд уынай, раст афтæ.
— Уæдæ уал фыццаджы-фыццаг уæхи уæхæдæг базонут, уæ удтæ ссыгъдæг кæнут, æмæ уæ уæд адæм дæр разы уыдзысты.

Æнæфенд лæг æмæ дыргъдонгæс


Иу æнæфенд лæг ауыдта, дыргъдоны хицау бæлæстæ куыд æхсæста, уый æмæ йæ фæрсы:
— Цæмæн къуыхтæ кæныс замманай бæлæстæ, уагæр дын цы кодтой?
— Хъыгдарыны хос сын чи у, æрмæст уыцы къалиутæ æхсæдын. Уый фæстæ бæлæстæ ноджы рæсугъддæр фæуыдзысты, фылдæр дыргъ ратдзысты,— бамбарын ын кодта дыргъдоны хицау.
æнæфенд лæг сæхимæ ацыд æмæ сæ дыргъдоны бæлæстæн сæ хуыздæр къалиутæ æмæ къуыбыртæ кардæй адзæнгæлтæ ласта. Бæлæстæ ныццæнкуылтæ сты, æмæ сыл канд дыргътæ нæ, фæлæ сыфтæр дæр нал æрзади.

Одиссейы æмбæлттæ

Дæс азы фæрахау-бахауы фæстæ дæр ма Одиссей æмæ йе ‘мбæлтты нау ленк кодта денджызы. Уалынмæ æрбафтыдысты иу сакъадахмæ. Уым паддзах уыди Хуры чызг Цирцея. Уый бæлццæттæн рахаста диссаджы хæрзад, фæлæ маргхъæстæ нозт. Уазджытæн фыццаг сæ зонд фесæфти, стæй алымыггаг сырдты хуызы цæуын байдыдтой. Иутæ дзы домбæйттæ фестадысты, иннæтæ æрсытæ, пылтæ, бирæгътæ... æрмæстдæр зондджын Одиссей баззад адæймагæй. Уый хуры чызгæн радта нуазæн — уындæй фысымæн йæхи нозты æнгæс. Цирцеяйы зæрдæ æрфæлмæн, æмæ дзы Одиссей ракуырдта, цæмæй йын йе ‘мбæлтты фæстæмæ адæймæгтæ фестын кæна.
— Нал сæ бафæнддзæни,— загъта хуры чызг.— Сæхи ма сын бафæрс, кæддæра ма сразы уаиккой адæймæгтæ суæвыныл.
Одиссей сæ фæрсы:
— Фæнды уæ ногæй адæм фестын?
— Ды куыд æнхъæлыс, ахæм æдылы нæ дæн,— дзуапп радта домбай.— Цы лæвæрттыл фæхæст дæн, уыдон мын ничиуал айсдзæни. Мæ дæндæгтæ æмæ мæ дзæмбыты руаджы ныр кæдфæнды дæр мæхи бахъахъхъæндзынæн. Ныр æз паддзах дæн æмæ хъуамæ паддзахæй амæлон.
Уæд Одиссей арсмæ бацыд æмæ йæ фæрсы:
— Ме ‘фсымæр, цы хуызæн сдæ? Бакæс-ма дæхимæ! Цы фæци дæ раздæры фидауц, дæ уынд, дæ конд?
— Уый та цы хоныс? — загъта арс.— Цы уыдтæн, уымæй фыддæр нæ фæдæн! Кæд дæ  зæрдæмæ нæ цæуын, уæд мæ мæхи бар уадз æмæ дæ фæндаг дар. æз дæн сæрибар, æнæмæт, разы дæн мæ цардæй æмæ мæ раздæры катай-матæйттæ ничердæм хъæуынц.
Одиссей та бирæгъмæ дæр баздæхти:
— Ме ‘рдхорды гæбаз, худинаг дын нæу! Фыййæуттæ дæ алы бон хъаст кæнынц — сæ фыстæ сын радыгай фæхастай. Раздæр рæстдзæрæг уыдтæ, ныр тугдзыхæй агæпп ластай. æрфæсмон кæн, æрхуд дæхиуыл, ногæй хæрзгæнæг су.
— æмæ ныр цæмæй æвзæр у мæ цард,— загъта бирæгъ,— стæй мæ цæмæн хоныс тугдзых? Дæхæдæг къаддæр тугдзых дæ? Сымах мæнæй къаддæр хæрут фыстæ? Акæс-ма адонмæ, стæригъæдгæнаг мын сты! æниу, хæрзæгъдауы хицæуттæ, уæхæдæг кæрæдзийæн бирæгътæ не стут? Иугæр фыдгæнæг, стигъæг  куы уай, уæд дыл фæнды бирæгъы царм уæд, фæнды адæймаджы!
Одиссейæн йæ раздæры æмбæлццæттæ иууылдæр радтой ахæм дзуапп. Уыдон бæллыдысты æнæмæт, æнæмаст, бархи цардмæ, фæндыди сæ хъæддаг уæвын. Иу дæр дзы Одиссейы  зондмæ нал байхъуыста.

Уырыты цæдис

Гæды мысты размæ бабадт æмæ æнхъæлмæ каст йæ фæзындмæ. Мыст æй бамбæрста æмæ йæ сыхаг уырымæ азгъордта, ома уыимæ ауынаффæ кæнон, цы гæнгæ мын у ацы уынгæг заман, зæгъгæ. Сыхаг та фæлтæрд уыры уыд, йæхи куырыхон æмæ хъæбатыр хуыдта, мурмæ дæр, дам, нæ дарын гæдыйæн нæдæр йæхи, нæдæр йæ дзæмбытæ, нæдæр йæ дæндæгтæ.
Уыры загъта:
— Иунæгæй йын мæ бон ницы бауыдзæни, фæлæ нæ сыхы уырытæм фæдзурдзынæн, æмæ гæдыйæн йæ удæй схъаздзыстæм.
Бадзырдта сыхы уырытæм æмæ сын загъта:
— Сæрбахъуыды нæхи фæстæмæ ма аласæм, мæгуыр мысты фарсмæ балæууæм, науæд уыцы æнаккаджы, гæдыйæ уын зæгъын, махмæ дæр хъæуы.
Уырытæ æмдзыхæй фæхъæр ластой:
— Мæлæт тугдзыхæн! Хæст расидæм гæдыйæн!
Алчи йæ фæндаггаг райста, голджыты цыхт сæвæрдтой æмæ бæрæгбонарæзтæй, сæрысхъæлæй, разæнгардæй араст сты. Гæды уæдмæ мысты æрцахста æмæ йыл йæ дæндæгтæй фидар æрхæцыд. Уырытæ йæм æрбаввахс сты: хъуамæ се ‘мбалы бахизой мæлæтæй. Гæдыйæн мыст йæ дзыхы, афтæмæй уырыты æрдонджы размæ æрмæст дыууæ къахдзæфы акодта. Нæ хъæбатыртæ дын уый ауыдтой цы — фæстæмæ  лыгъд радтой! Тыхтæ-амæлттæй ма сæ хуынчъытæ ссардтой.

Цæрæгойтæ æмæ рын

Цæрæгойтыл рын сыстади. Бирæгæйттæй цагъды кодтой. Домбай йе ‘муынаффæгæнджытæм фæдзырдта æмæ сын загъта:
— Мæ хæлæрттæ, бирæты тæригъæды бацыдыстæм, æмæ нæ Хуыцау уый тыххæй æфхæры. Басæттæм нæ фыдракæндтыл æмæ, неппæтæй аххосджындæр чи у, уый йæ уд нывондæн æрхæссæд Уæллагæн. Мæнæ æз нæ дæн? Цы уын æй æмбæхсон, зыд æмæ мыл кæрæф бафтыд. Иу æмæ дыууæ фысы нæ бахордтон. Уæд мын цымæ цы ракодтой? Мисхалы бæрц дæр ницы. Сæттын ыл — фыййæуттæн-иу сæхимæ дæр фæныхылдтон — цалдæры дзы ауагътон мæ уæцъæфы. Мæ тæригъæдтæ бирæ сты æмæ цæттæ дæн мæ уд рауæлдай кæнынмæ. Ныр уæ алчи дæр басæттæд йæ тæригъæдтыл, æмæ хъуамæ рæстдзинад сбæрæг уа: æппæты аххосджындæры амарæм.
— æгæр раст æмæ хæларзæрдæ дæ, нæ паддзах,— загъта гæды рувас.— æнæсæр, æдылы фыс бахæрын дæм цас тæригъæд кæсы? æгайтма æрвæссыс уыцы ницæйæгтыл! Сæ койы аккаг дæр не сты. Иннæ ахæм фыййау. Уый дыкъахыгты мыггагæй у. Дыкъахыгтæ та рагæй-æрæгмæ дæр не знæгтæ сты. Сæхи не ‘лдæрттæ, нæ хицæуттæ хонынц. Гъемæ сæ алкæй дæр йæ бынаты сбадын кæнын хъæуы.
Рувасы цæстмæхъус ныхæстыл иннæтæ дæр сразы сты. Стайтæ, фæранктæ, æрсытæ æмæ иннæ ставд сырдтæн дæр сæ тæригъæдтæ ныббарстой. Цæвиттон, тугдзыхы мыггагæй цыдæриддæр уыд — иууылдæр зæдтæй агæпп ластой. Уалынджы хæрæджы рад дæр æрцыди. Сыстади, мæгуыр, æмæ уыцы къæмдзæстыгæй афтæ:
— Иуахæмы кæйдæр уыгæрдæны рæзты фæцæйцыдтæн. Мæхи нал баурæдтон зæлдаджы хуызæн фæлмæн кæрдæгмæ æмæ дзы стындтытæ кодтон. Сæттын мæ рæдыдыл. Уыцы кæрдæгмæ цы бон бавнæлдтон, уыцы бон фæлтау мæ мæлæт куы ‘рцыдаид !
— Мæнæ ис аххосджын, дардмæ ма йæм цы цæут! — фæхъæр ластой иууылдæр æмдзыхæй.— Йай у нæ сафæг!
Бирæгъ дæргъвæтин ныхас ракодта. Ацы хуыцауылгъыстæн, дам, ныббарæн нæй, рын, дам, ныл йай фыдæй сыстад æмæ, дам, ын æнæргæвдгæ нал и.
— Цы цæсгомæй бавнæлдта кæйдæр кæрдæгмæ! Уымæй ма стырдæр фыдракæнд цы уа!— кæрæдзи дзыхæй истой ныхас цæрæгойтæ. æмæ хæрæгæн марыны тæрхон рахастой.

Хæфс æмæ уыры

Нард, хæрзхаст уыры йæ  зæрдæйы дзæбæхæн тезгъо кодта цъымарайы былты. Хæфс æй ауыдта, йæ цурмæ багæпп ласта æмæ йæм дзуры:
— Уазæг, саккаг нæм кæ, фысым дын уыдзыстæм.
Уыры уайтæккæ сразы.
Хæфс ын æппæлынтæ систа йæ цардæй, цъымарайы ленчытæ кæнынæй, хи найынæй, дам, хуыздæр ницы ис.
— Нæ цъымарайы фидыцтæн æмбал нæй, нæ цардыуаг, не ‘гъдæуттыл дисæй амæлдзынæ,— дзырдта хæфс.— Нæ паддзахады цы диссæгтæ ис, уыдон де ‘мбæлттæн куы дзурай, уæд дæм хæлиудзыхæй кæсдзысты.
Уыры хæфсыты паддзахад фенынмæ сцыбæл, фæлæ — замана!— хорз ленк кæнын нæ зыдта. Хæфс æрхъуыдыджын разынд, уырыйы къах йæхи къахмæ бабаста æмæ йæ цъымарамæ ахæр-хæр ласта. Уыры доны куы скуыси, уæд æвиппайды йæ хъуыр айдзаг. Уæддæр æй хæфс йæ фæдыл ласы. Йæ фæнд афтæ уыди: куы фæхуыдуг уа, уæд ын йæ нард фыдæй мæхи хорз фендзынæн. Уыры ма фервæзыныл бæргæ архайдта, фæлæ ма йæ хæфс кæм уагъта!
Уыцы рæстæг уæлиау арвыл зилдухæнтæ кодта хъæрццыгъа. Уырыйы доны бæгъдулæггæнгæ куы ауыдта, уæд ыл йæхи рауагъта. Йæ дзæмбытæй йæ ацъипп ласта æмæ ма хæфсы дæр афардæг кодта. Иу амæддаджы бæсты дыууæйыл фæхæст.
Иннæтыл  хин æмæ гадзрахатæй чи фæцæуы, уымæн арæх йæ хинтæ йæхи сæрыл разилынц.

Мæлхъ

Мæлхъ усхуыцау Юнонæмæ йæ хъаст бахаста.
— Мæ хуыцау,— загъта уый.— Разы дæ нæ дæн. Цы хъæлæс мын радтай,уый иуы зæрдæмæ дæр нæ цæуы. Цыдæр ницæйаг булæмæргъы йæ фæлмæн хъæлæсы руаджы нымайынц уалдзæджы фидауцыл. Мæ хъæлæс та сын емынæйы ад кæны.
Юнонæйæн йæ маст рафыхти:
— Æ, дæлæ цъиу, ныр цытæ лæхурыс! Цард хæлæгæй нæу. Хъуамæ куыд бæллай булæмæргъы хъæлæсмæ? Дæ хъуыр арвæрдыны хуызтæй уæфт зæлдагау, дæ кæркæ-мæркæ къæдзил — хæзнадуртæй нывæфтыды хуызæн. Цавæр маргъæн ма ис ахæм æмбисонды фæлыст? Дæуæй ма рæсугъддæр маргъ кæд кæм фенди? Алы цæрæгоймæ дæр йæхи миниуджытæ, йæхи аивтæ ис: иутæ сæ асæй буц ысты, иннæтæ — сæ тыхæй. Уари рог у, цæргæс — æхсарджын. Халон — зондджын, йе уæны кæсы, гæркъæраг та фыдхабархæссæг у. Алчи дæр сæ йæ миниуджытæй разы у. Ды дæр хъаст ма кæ, намæ дæ бафхæрдзынæн — дæ диссаджы фæлыстæй дæ æнæхай фæкæндзынæн.
Бес-Уæгъуыры тæлмацтæ

Мах дуг.– 2001.– №8.

 

 


Зарубежная литература
     Эдгар Аллан По
     Альберти Рафаэль
     Аполлинер Гийом
     Джордж Ноэл Гордон Байрон
     Бодлер Шарль Пьер
     Кнут Гамсун
     Гюго Мари Виктор
     Иоганн Вольфганг фон Гете
     Гейне Генрих
     Гриммельсгаузен Ганс
     Лафонтен Жан
     Лорка Гарсиа
     Лессинг Готхольд Эфраим
     Лец Станислав Ежи
     Йожеф Аттилæ
     Мериме Проспер
     Ортега –и-Гассет Хосе
     Петраркæ Франческо
     Шандор Петефи
     Сартр Жан-Поль
     Руссо
     Марк Твен
     Теннисон Альфред
     Шах Идрис
     Шиллер Фридрих
     Хикмет Назым



Русская литература

Литература народов Кавказа:
       Абхазская
       Армянская
       Кабардинская