logo

М О Я    О С Е Т И Я




Бодлер Шарль Пьер
XIX æнусы францаг номдзыддæр поэт
(1821 – 1867)

 

 

Прозæйæ фыст æмдзæвгæтæ

Алкæмæн йæхи Химерæ

Æнæкæрон фæныкхуыз арвы бын, фæндаг дæр кæм нæй, кæрдæг дæр, гæрзæхсæн дæр Æмæ пысыра дæр кæм нæ зайы, ахæм уæрæх, рыгæйæмбæрзт быдыры фембæлдтæн адæмы къордыл. Цыдысты гуыбырæй.
Алчи дæр сæ йе ’ккой хаста, ссады кæнæ æвзалыйы голлагау уæззау чи уыд, ахæм Химерæ.
Æвирхъау цæрæгойтæ мард мыййаг нæ уыдысты: цъæттау æлвæст æмæ фидар хæцъæфтæ сæ тых, сæ бонæй ныззæгæлæг сты, кæуыл бадтысты уыдоныл, сæ риуты сын арф ауагътой сæ сæвджын дзæмбытæ. Химерæты æнахъинæгон хæмхудтæ рагон хæстонты тæрсынгæнæн такатау хъилæй лæууыдысты бæлццæтты сæрмæ.
Фæндаггæттæй иуы афарстон, кæдæм у уæ балц, зæгъгæ. Уый мын дзуапп радта, нæ, дам, æй зонын, стæй, дам, æй ничи зоны, фæлæ, дам, иугæр цæуæм, уæд хъуамæ искæдæм фæхæццæ уæм.
Диссаг уый уыд, æмæ бæлццæттæй иу дæр, йæ фæсонтыл сындз-къутæрау чи ’рзад, уыцы цæрæгойы ницæмæ дардта — æвæццæгæн, æй йæ буары иу хайыл нымадта. Фæллад цæсгæмттæй иуыл дæр удаисты бæрджытæ нæ уыд; æнтъыснæг арвы бын, сæ фадхъултæм рыджы ныгъуылгæйæ, цыдысты зыбыты афтид, æдзæрæг зæххыл, хылдысты нывæндтау коммæгæсæй, фæлæ уæддæр сæ зæрдæтæ цæуылдæр даргæйæ.
Аивгъуыдта мæ рæзты æнахуыр фæндаггæтты къорд, стæй дæрддзæф кæмдæр, арв адæймаджы цымыдис цæстытæй йæхи кæм амбæхсы, уым аныгъуылди.
æз ма иуцасдæр афæлвæрдтон ацы æнахуыр нывы сусæг райхалыныл, фæлæ мыл уæдмæ æбæрæг æвæлмас фæтых æмæ мæ фурды гуылфæнау йæ быны æрнорста. æвæццæгæн, уыцы бæлццæттæн сæ Химерæтæ уый хъом нæ уыдысты, мæнæн ацы æнæрайы æвæлмас цы хъом фæци.

Хъæрмхуыпп æмæ æврæгътæ

Мæ хуры чысыл, мæ дзæбæх уарзон мын фынгыл æрæвæрдта сихор. æз та гом рудзынгæй æддæмæ кастæн, арвыл цы урс фидæрттæ ленк кодта, уыдонмæ. Уыцы æмбисонды бæстыхæйттæ Хуыцау сарæзта тæфæй. Бавнал сæм, уырзæй сæ асгар, уæд сæ нæ раиртасдзынæ. æз сæм кастæн æмæ мæхицæн дзырдтон: «Ацы æндæргæнгæс диссæгтæ сты мæ дуду уарзоны, мæ хуры чысылы цæстытау æрдхæрæны рæсугъд. О мæ гыццыл удыкъæртты кæрдæгхуыз цæстытау æмбисонды аив сты».
æвиппайды мæ фæсонтыл сæмбæлди тымбылкъухы цæф, стæй мæ хъустыл ауади фæсус æмæ зæрдæскъæф хъæлæс. Уый уыди мæ удыкъæртты знæт æмæ хæрхæргæнаг хъæлæс: «Хъæрмхуыпмæ кæд æрæвналдзынæ, фосы мыггаг... æврæгътæй базаргæнæг?»

Куыдз æмæ духи

— Мæ сагсур куыдз, мæ къона, мæ цæсты хъапп, мæ уд дæ фæхъхъау фæуа, рауай-ма, мæнæ диссаджы духи. Нæ сахары хуыздæр парфюмерæй йæ балхæдтон. Гъа-ма, басмуд æм.
Куыдз мæм æрбацыд, йæ къæдзил тилгæ. Ацы бецау цæрæгойты цастæ зонын, фæлæ, мæнмæ гæсгæ, къæдзил тилынæй мидбылты худынæй уæлдай нæй. Куыдзæн куыддæр йæ уымæл мукъу авгыл андзæвыдис, афтæ удаистæй йæхи фæстæмæ аппæрста æмæ мыл уайдзæфгæнæгау рæйынтæ систа.
Æ ницæйаг цыдæр! Ацы авджы бæсты дын исты чъизитæ дæ цуры куы æрæвæрдтаин, уæд дын, æвæдза, сæ тæф æхцон уыдаид, чи зоны сæ æфтъæргæ дæр бакодтаис. Ме ’рхæндæг царды æнæбары æмбæлццон, дæ митæй мын мæ зæрдыл æрлæууын кодтай не ’нæфенд, сау адæмы. Уыдонæн дæр амæй-ай диссагдæр хæрздæфгæнæгтæ масты хос йеддæмæ ницы сты, уыйхыгъд сæ мондæгтæ фæисынц алы æвзаргæ фæлхæрттæй, цъымыртæй.

Æцæгæлон

Дæ хорзæхæй, зæгъ-ма, æнæзонгæ лæг, а дунейыл æппæтæй фылдæр кæй уарзыс: дæ фыды, дæ мады, дæ хойы æви де ’фсымæры?
— Мæнæн фыд дæр нæй, мад дæр, хо дæр, æфсымæр дæр.
— æмгæртты?
— Ацы дзырд цы амоны, уый абоны онг нæма раиртæстон.
— Фыдыбæстæ?
— Дæлзæххæй, уæлзæххæй кæм и, цы ран и — нæ йæ зонын.
— Фидауц?
— Уарзин æй, ай-гъай, æрвон æмæ æнæмæлгæ куы уаид, уæд.
— Сыгъзæрин?
— Ме ’нæуынон у, дæуæн Хуыцау куыд у де ’нæуынон, афтæ.
— Уæддæр уæдæ цы уарзыс, æрцæуæггаг æнахуыр лæг?
— æз уарзын æврæгътæ, уалæ уым... фæсвæдты чи фæленк кæны, уыцы æврæгътæ... æвæджиауы æврæгътæ!

Хъодзаты æхсары тæлмацтæ

// Мах дуг.– 2002.– № 10.

 


Зарубежная литература
     Эдгар Аллан По
     Альберти Рафаэль
     Аполлинер Гийом
     Джордж Ноэл Гордон Байрон
     Бодлер Шарль Пьер
     Кнут Гамсун
     Гюго Мари Виктор
     Иоганн Вольфганг фон Гете
     Гейне Генрих
     Гриммельсгаузен Ганс
     Лафонтен Жан
     Лорка Гарсиа
     Лессинг Готхольд Эфраим
     Лец Станислав Ежи
     Йожеф Аттилæ
     Мериме Проспер
     Ортега –и-Гассет Хосе
     Петраркæ Франческо
     Шандор Петефи
     Сартр Жан-Поль
     Руссо
     Марк Твен
     Теннисон Альфред
     Шах Идрис
     Шиллер Фридрих
     Хикмет Назым



Русская литература

Литература народов Кавказа:
       Абхазская
       Армянская
       Кабардинская